هدف‌ها همان تصمیماتی هستند که قرار است روزی به آن‌ها عمل کنیم. یک تصمیم متفاوت (فارغ از درست یا غلط بودنش) می‌تواند مسیر زندگی را تغییر دهد. همین حالا اگر به ۵ سال قبلتان نگاه کنید، برخی از تصمیم‌هایی که برای عملی کردن آن‌ها تلاش بسیار کردید و در واقع به چشم شما یک هدف بودند را می‌بینید. برای مثال رسیدن به معشوقه‌تان برای شما هدف بزرگی بود؛ ولی با گذر زمان متوجه شدید که او چندان هم برای شما مناسب نبود یا برعکس. اتومبیلی که خریدید هدفی بود که برایش پس‌انداز می‌کردید؛ ولی حالا فهمیدید که شاید انتخاب خوبی نبوده. ما تلاش می‌کنیم؛ اما چرا فقط برخی از ما به برخی از اهدافمان می‌رسیم؟ شاید تعیین هدف و استراتژیِ رسیدن به آن نیاز به اصلاح داشته باشد. در این نوشتار می‌خواهیم تئوری SMART در هدف‌گذاری را برای شما شرح دهیم تا بتوانید به اهداف بیشتری در زندگی برسید.
SMART از ۵ کلمه‌ انگلیسی اقتباس شده‌ است. مطابق این تئوری اهدافی که برای خودتان تعیین می‌کنید باید ۵ ویژگی داشته باشند؛ این واژه‌ها می‌گویند که هدف باید کاملاً مشخص «Specific»، قابل سنجش «Measurable»، قابل دستیابی «Attianable»، واقع بینانه «Realistic» و زمان‌بندی شده «Timely» باشند. در غیر این صورت یک توهم یا رویا هستند و هیچ وقت محقق نمی‌شوند. قصد نداریم که هر واژه را به صورت مجزا برای شما باز کنیم و بگوییم که این واژه این معنا را دارد و این حس را منتقل کنیم که انگار یک دایره‌المعارف را باز کردید. معانی این واژه‌ها به حد کافی مشخص هستند و توضیح درباره آن‌ها تکراری و خسته کننده است؛ در عوض می‌خواهیم با مثال‌هایی به شما بگویم که هدف‌گذاری به روش اسمارت در عمل باید چگونه باشد.

بلندپروازی، تیغ دو‌لبه
هشدار! برخی آدم‌ها توانایی رسیدن به چیزی بیشتر از خودشان و هم‌نوعانشان را دارند. هیچ کسی تصور نمی‌کرد که Arnold Schwarzenegger روزی به چیزی که حالا هست تبدیل شود. او پسری اتریشی و بی‌پول بود که هر روز به باشگاه می‌رفت و تمرینات تکراری می‌کرد و به رویای آمریکایی‌اش فکر می‌کرد. می‌خواست معروف و خوش‌نام باشد؛ اما هیچ کسی هدفش را باور نکرد، به جز خودش! می‌خواهیم بگوییم که گاهی باور به هدف می‌تواند فراتر از این تئوری پرواز کند. اگر ایمان داشته باشید، حتماً می‌توانید به شرط اینکه واقع‌بینی را هم فراموش نکنید. اصلاً گاهی بلند پروازی فرد را بسیار موفق می‌کند. اما این ۵ شاخص به شما کمک می‌کنند که کمی به دنیای واقعی برگردید و خودتان را در مسیر رسیدن به هدف‌ها بسنجید. در واقع اگر به نتایج واقعی نیاز دارید و می‌خواهید دست از رویاپردازی بردارید، این روش هدف‌گذاری برای شما کار می‌کند. نمی‌خواهیم این تئوری، بلندپروازی شما را بکشد و شما را درباره‌ رویاها ناامید کند.

تکه تکه کردن اهدافِ کلی
تئوری SMART می‌گوید شما باید با خودتان و دنیای گاهاً بی‌رحم اطرافتان، کاملاً رو راست و شفاف باشید. نگویید می‌خواهم پولدار شوم، بگویید دقیقاً چقدر پول می‌خواهید و دقت کنید که پول‌دار شدن می‌تواند خودش نتیجه هدفی مانند پس‌انداز، صرفه‌جویی و استفاده‌ درست از فرصت‌های مالی باشد. نگویید می‌خواهم خوش‌اندام باشم، بگویید دقیقاً چه وزنی مد نظر شماست و برای رسیدن به این وزن چه برنامه ورزشی با چه شدتی و چه برنامه غذایی لازم است و چقدر باید استراحت کنید؟ اهداف را رها نکنید، هر هدفی نیاز به راه رسیدن یا همان استراتژی دارد. هدفی را تعیین کنید که می‌توان در هر لحظه آن را سنجید. این ماه ۳ کیلو وزن کم می‌کنم. هدفی با تمام ۵ ویژگی این روش است؛ به شرط اینکه بدانید کاهش یا افزایش وزن خودش نتیجه‌ هدف دیگری مثل حذف فست‌فود یا تعهد در رفتن به باشگاه و عرق ریختن و نخوردن الکل است. اهداف کلی نگذارید؛ هر وقت هدف بزرگی رو‌به‌روی شما ظاهر شد و شما را گیج کرد،‌ آن را به اهداف کوچک تقسیم کنید. با تعیین هدف‌های کلی، خودتان خودتان را دست به سر نکنید.

برخورد آگاهانه با هدف
بکارگیری این روش به شما کمک می‌کند که هر وقت به جاده خاکی و بیراهه رفتید، بتوانید دوباره خودتان را به مسیر بازگردانید. واقعیت این است که فیزیک به ما می‌گوید که هر نظمی رو به نابودی و از هم پاشیدن است؛ پس خودتان را برای به بیراهه رفتن مواخذه نکنید. فقط سعی کنید آگاهانه با اهدافتان برخورد کنید. آیا روش هدف‌گذاری SMART، چیزی غیر از برخورد آگاهانه با زندگی است؟ آگاه باشید و چیزهای آگاهانه را انتخاب کنید و خودتان را مقید به دنبال کردن مسیر بدانید. باور کنید، آنقدری که حالا به نظر می‌رسد سخت نیست؛ چون شروع کردن و ادامه دادن هر کاری در ابتدا برای همه سخت است؛ ولی وقتی طعم پیشروی را حس کنید، همه چیز دست یافتنی‌تر می‌شود و شما هم اهداف بزرگ‌تری برای خودتان ترسیم می‌کنید. به روز اولی که در باشگاه وزنه‌ ۳ کیلویی برای شما سنگین بود فکر کنید، بعد از یک ماه آن وزنه برای‌تان سبک به نظر می‌رسید. قبل از تعیین اهداف به توانایی‌های خودتان بنگرید. سوپر قهرمان شدن شاید رویایی بیش نباشد، اما قهرمان بودن می‌تواند قابل دسترسی باشد.

زمانِ درخشیدن
برای خودتان ضرب‌العجل بگذارید؛ اما زیاد ایده‌آل فکر نکنید و سعی نکنید همه چیز را کنترل کنید. این فکر که بلاخره روزی این کار را می‌کنم را دور بریزید. همین حالا یک قدم بردارید، یعنی یک قدم به هدف نزدیک‌تر شده‌اید. سرنوشت انسان تباهی است، نگذارید که اهدافتان در دلتان بمانند و به سمت نابودی بروند. این آغاز توسعه فردی شما خواهد بود. آغاز تمام روزهایی که به خودتان قول دادید که بالاخره فرا می‌رسند. همین امروز در مسیر قرار بگیرید و از ایستگاه‌هایی که قرار است شما را به مقصد زیبای‌تان برساند عبور کنید. مقصد شاید موفقیت در درس، کار، خوش هیکل شدن، شادی، آرامش، زیبایی، ماشین،‌ یادگیری و خیلی چیزهای دیگر باشد. شاید شما بسیار متفاوت‌تر از دیگران فکر می‌کنید، پس این تفاوت را نشان دهید. در مسیر برای خودتان ایستگاه‌هایی را در نظر بگیرید، در آن ایستگاه‌ها خوش بگذرانید و موفقیت را به چشم یک عادت و سرگرمی ببینید.